Vrachtwagens en fietsers blijven een gevaarlijke combinatie op de weg. Van de ernstige ongevallen tussen een vrachtauto en een fietser heeft 36% een dodelijke afloop. In veel gevallen komt dit doordat fietsers onder de vrachtwagen terechtkomen. Goede zijafscherming bij vrachtwagens en opleggers kan dit soort ongevallen helpen voorkomen en de gevolgen beperken. Daarbij is zijafscherming op maat geen luxe, maar een vereiste. Alleen wanneer de afscherming correct is afgestemd op wielbasis, chassisopbouw en voertuigtype, voldoet deze aan de wettelijke eisen én biedt deze daadwerkelijk bescherming in de praktijk.
Wat is zijafscherming en waarom is het verplicht voor vrachtwagens?
Zijafscherming is een constructie aan de zijkant van vrachtwagens en trailers die voorkomt dat fietsers en andere weggebruikers onder het voertuig terechtkomen. Zijafscherming wordt ook wel zijdelingse afscherming of fietsenvanger genoemd. Bedrijven zijn verplicht om vrachtwagens en trailers te voorzien van zijdelingse afscherming. Maar wat houdt die zijafscherming verplichting precies in? En welke keuzes zijn er in de praktijk? In dit artikel beantwoorden we de vijf meest gestelde vragen over zijafscherming.
1. Waarom is zijafscherming bij vrachtwagens belangrijk?
Zijafscherming voorkomt dat fietsers en andere kwetsbare verkeersdeelnemers onder de wielen van een vrachtwagen terechtkomen bij een ongeval. Met name bij voertuigen waarbij de zijkant grotendeels open is, vormt dit een groot risico. Door het aanbrengen van zijdelingse afscherming wordt de ruimte tussen de wielen afgeschermd. Hierdoor is de kans kleiner dat fietsers onder het voertuig terechtkomen en neemt het risico op ernstig letsel of een dodelijk ongeval af. Zijafscherming draagt daarmee direct bij aan een hogere verkeersveiligheid.
Belangrijk is dat de zijafscherming correct gepositioneerd en gemonteerd wordt. De afstand tot het wegdek, de ruimte tussen de assen en de sterkte van de constructie zijn bepalend voor de effectiviteit. Zijafscherming op maat voorkomt dat er open ruimtes ontstaan die alsnog gevaar opleveren. Voor transportbedrijven en carrosseriebouwers is zijafscherming dus niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een belangrijke veiligheidsmaatregel binnen het wagenparkbeheer.
2. Voor welke voertuigen is zijafscherming verplicht volgens R73?
Het is sinds 1995 verplicht om nieuwe vrachtwagens en opleggers met een toegestane maximummassa van meer dan 3.500 kg aan weerszijden te voorzien van open zijafscherming. De regelgeving over zijafscherming is gebaseerd op EU Directive 89/297/EEG, Side Protection. Voor details zie de richtlijnen van de RDW: R73 richtlijn, technische eisen voor zijdelingse afschermingen.
Wanneer geld er geen verplichting voor zijafscherming?
Speciale voertuigen waarbij het om technische redenen niet mogelijk om zijafscherming aan te brengen zijn uitgezonderd van deze regel. Hiervoor moet wel vrijstelling bij de RDW aangevraagd worden.
Is dichte zijafscherming verplicht voor alle vrahctwagens?
Gesloten zijafscherming is op dit moment alleen verplicht voor LZV’s (Langere en Zwaardere Voertuigen). Slechts 8 procent van de normale vrachtwagens en opleggers zijn vrijwillig voorzien van dichte afscherming. Regelmatig laait de discussie op of dichte zijafscherming voor alle vrachtwagens verplicht zou moeten worden, omdat dit in de praktijk als veiliger wordt beschouwd.
3. Welke soorten zijafscherming bij vrachtwagens zijn er?
Open zijafscherming
Er zijn verschillende soorten zijdelingese afschemring beschikbaar. De meest bekende is de open zijafscherming die voor vrachtwagens, opleggers en aanhangers ook verplicht is. Deze open zijafscherming bestaat meestal uit 2 of 3 vaste planken (staal of aluminium) tussen de wielen, omdat dit de goedkoopste optie is. Een alternatief is een opklapbare zijafscherming, waardoor onderhoud aan bijvoorbeeld een reservewiel of accu’s eenvoudiger wordt. Je treft alle losse onderdelen voor open zijafscherming in onze online catalogus. Maar je kunt de zijafscherming ook door Imbema laten assembleren. Vraag eenvoudig een offerte voor zijafscherming op maat aan.
Is open zijafscherming veilig genoeg?
De verkeersorganisatie 3VO en de fietsersbond vinden van niet. Bij een vrachtwagen met ‘open zijafscherming’ (planken tussen de wielen) kunnen fietsers nog steeds onder de vrachtwagen terecht terechtkomen. Bij een ongeval tussen een fietser en een vrachtwagen met dichte zijplaten (zoals bij een bus) wordt de fietser weggeduwd en komt de fietser niet onder de wielen.
Hoewel open zijafscherming vaak als minder veilig wordt gezien, is het beeld genuanceerder. Wanneer de juiste maatvoering wordt toegepast (dus de correcte montagehoogte, minimale tussenruimte en voldoende stevigheid volgens VN/ECE R73) kan ook open zijafscherming effectief voorkomen dat een fietser onder het voertuig terechtkomt. Mits volgens de geldende richtlijnen gemonteerd en goed onderhouden, biedt ook deze uitvoering een fysieke barrière die voorkomt dat iemand tussen de wielen wordt getrokken. Het verschil zit daarmee niet alleen in open of dicht, maar vooral in de uitvoering en naleving van de voorgeschreven specificaties.
Slechts 8% van de vrachtwagens en opleggers gebruiken dichte zijafscherming. Terwijl vrachtwagens met dichte zijafscherming veiliger zijn.
Gesloten zijafscherming
Volgens verschillende onderzoeken van het SWOV is een dichte plaat tussen de wielen van een vrachtwagen vanwege de vormgeving en het grotere oppervlakte dat wordt afgeschermd effectiever voor de verkeersveiligheid. De aanschafkosten van dichte zijafscherming zijn alleen een stuk hoger, waardoor bedrijven hier meestal niet voor kiezen.
Gereedschapskisten als goedgekeurde zijafscherming
In plaatst van open planken of dichte platen kun je ook kiezen voor gereedschapskisten als zijdelingse afscherming. Het grote voordeel is dat je hiermee de ruimte onder het chassis optimaal benut. Let wel op dat wanneer je gereedschapskisten als zijdelingse afscherming gebruikt deze moeten voldoen aan de R73 richtlijnen. Dit goedkeuringskenmerk moet duidelijk op de kisten aanwezig zijn.
4. Aan welke R73 eisen moet zijafscherming voldoen?
Zijafscherming moet voldoen aan een aantal eisen. Om ervoor te zorgen dat zijdelingse afscherming ook echt de veiligheid van fietsers en voetgangers verhoogt heeft de overheid een aantal regels opgesteld. Deze regels zijn vastgelegd in VN/ECE Regelement nr. 73. Dit zijn de belangrijkste eisen voor zijafscherming:
- de zijdelingse afscherming mag maximaal 50 cm achter het achterste voorwiel beginnen en op 50 cm voor het voorste achterwiel eindigen
- en moet uit één of meer horizontaal gemonteerde profielen bestaan;
- de hoogte van de profielen moet ten minste 3 cm zijn;
- er mag niet meer dan 30 cm tussen de profielen van de zijdelingse afscherming zitten;
- de onderrand mag zich niet meer dan 55 cm boven de grond bevinden;
- de bovenrand mag zich niet meer dan 35 cm onder de bovenbouw bevinden of de bovenrand moet zich op 95 cm boven het wegdek bevinden.
- de zijdelingse afscherming mag maximaal 12 cm naar binnen gemonteerd worden;
- de afscherming mag in lengterichting niet meer dan 5 cm zijn onderbroken;
- de zijafscherming mag ook worden gevormd door permanent aanwezige carrosserie delen, randprofielen, wielafscherming, accubakken, lucht- of brandstof reservoirs en gereedschapskisten.
- de zijdelingse afscherming dient deugdelijk te zijn bevestigd.
Voor een compleet overzicht van de zijafscherming eisen verwijzen wij je naar de richtlijnen van de RDW:
R73 richtlijn, technische eisen voor zijdelingse afschermingen.
5. Wat zijn de voordelen van zijafscherming bij vrachtwagens?
Vergroot de verkeersveiligheid
Het grootste voordeel van zijafscherming bij vrachtwagens en opleggers is dat het (dodelijke) ongelukken voorkomt en hiermee de verkeersveiligheid verhoogt. Wel is het verstandig om voor dichte afscherming te kiezen, omdat uit verschillende onderzoeken is gebleken dat dit een stuk veiliger is. En als je voor open afscherming kiest, je goed te houden aan de eisen en regels.
Extra opbergruimte met gereedschapskisten als zijafscherming
Wanneer je kiest voor gereedschapskisten heb je naast de voordelen van dichte afscherming nog een ander voordeel; extra opbergruimte! Gereedschapskisten zijn zeer geschikt om gereedschappen, spanbanden, palethoeken, zeilen en andere materialen in op te bergen. Je hoeft al deze spullen niet meer in de cabine op te bergen en dit bespaart je ruimte. Hiernaast heb je in een gereedschapskist alles overzichtelijk bij elkaar en kun je er onderweg eenvoudig bij. Andere voordelen om voor dichte zijafscherming te kiezen zijn het veiligheidsimago, esthetische aspecten en reclamedoeleinden.
Zijafscherming op maat?
Door zijafscherming vooraf extern te laten assembleren en af te stemmen op het voertuig, wordt dit werk naar voren gehaald in de keten en verloopt de montage in de werkplaats voorspelbaarder. Bij het assembleren van de zijafscherming op maat wordt gekeken naar zaken als maatvoering, bevestigingspunten en materiaalkeuze. Deze werkwijze sluit aan bij hoe steeds meer carrosseriebouwers hun werkplaats ontlasten door assemblage slimmer te organiseren. Je kunt het assembleren van zijafscherming door Imbema laten uitvoeren. Vraag vrijblijvend een offerte aan via ons offerteformulier voor zijafscherming op maat.
