Netcongestie en maatschappelijk prioriteren: wachten is geen optie meer
02-04-2026
Veel ondernemers gaan er nog vanuit dat ze hun netaansluiting kunnen verzwaren wanneer dat nodig is. In de praktijk blijkt dat steeds minder realistisch. Op 1 januari 2026 stelde de Autoriteit Consument & Markt (ACM) in Nederland een nieuw kader voor prioritering in de toewijzing van netcapaciteit. Daarmee is het speelveld flink veranderd.De vraag is niet langer wanneer je extra capaciteit krijgt, maar óf je die op korte termijn nog krijgt.
Netbeheerder maken verplicht keuzes
De harde realiteit is dat bedrijven niet meer automatisch een plek krijgen binnen de wachtrij. In plaats van: “wie het eerst komt, die het eerst maalt”, zijn netbeheerders verplicht om keuzes te maken. Die keuzes zijn niet in het voordeel van de meeste bedrijven. Met “maatschappelijk prioriteren” krijgen specifieke partijen voorrang op de wachtlijst:
1. Organisaties die bijdragen aan veiligheid
Denk aan hulpdiensten.
2. Partijen die voorzien in basisbehoeften
Bijvoorbeeld zieken- en verzorgingstehuizen. Producenten van eerste levensbehoeften zoals drinkwater, energie, levensmiddelen en medicijnen. Maar ook onderwijs en bepaalde maatschappelijke instellingen.
3. Bedrijven die het net actief ontlasten
Organisaties met grootschalige batterijopslag en eigen energievoorzieningen. Organisaties die stroomvraag kunnen verplaatsen naar buiten de piekuren.
4. Woningen
Door het nijpende woningtekort in Nederland krijgen nieuwe woningen voorrang bij een nieuwe netaansluiting en bestaande woningen voorrang bij een verzwaring.
De wachtlijst voor netverzwaring loopt altijd op (bron: website Stedin). Door maatschappelijk prioriteren zijn volgorde en plek op de wachtlijst niet vanzelfsprekend meer.
Anderen krijgen voorrang
Voor de meeste ondernemers betekent het simpelweg dat voor verzwaring van de netaansluiting je opnieuw in een wachtrij komt, waar andere partijen voorrang krijgen. Wordt er in de omgeving een nieuwe school of woonwijk gebouwd? Dan krijgen zij voorrang op de machinefabriek die de productie wilde uitbreiden.
Wat betekent dit concreet voor veel bedrijven?
Als men wil uitbreiden, elektrificeren (zoals met laadpalen of warmtepompen) of de productiecapaciteit, dan kan men nog steeds een zwaardere aansluiting aanvragen. Maar de wachttijden kunnen makkelijk oplopen tot wel 10 jaar, zelfs als men al jaren op de wachtlijst staat.
Kortom: Eerst maatschappelijk, daarna pas economisch belang.
Wachten of zelf regie nemen?
Veel bedrijven wachten op actie van de overheid en de netbeheerders. Maar het verzwaren van het netwerk in Nederland heeft veel tijd nodig. Om stilstand, gemiste groei en het niet behalen van CO2-reductie te voorkomen kunnen ondernemers zelf de regie nemen over hun energie.
Slimmer omgaan met de beschikbare capaciteit
De enige duurzame strategie is maximaal benutten van de bestaande netaansluiting. Dat is precies waar een energie management systeem (EMS) het verschil maakt. Wat doet een EMS nu concreet?
Een EMS stuurt actief op energievraag en beschikbare vermogen uit de netaansluiting:
- stroompieken worden afgevlakt d.m.v. peak shaving, waar nodig met batterijopslag als energiebuffer;
- verbruikers worden slim op elkaar afgestemd;
- installaties draaien niet tegelijk, maar efficiënt verdeeld;
- voorkomt overschrijding van uw gecontracteerd vermogen.
Interessant worden voor netbeheerders
Met de juiste inrichting kunnen bedrijven zelfs bijdragen aan het ontlasten van het net. Daarmee mogelijk in aanmerking komen voor prioriteit bij verzwaring van de aansluiting. Bedrijven die meer stroom nodig hebben dan het beschikbare vermogen binnen de netaansluiting kunnen, wanneer men kiest voor een EMS, dat in veel gevallen binnen de huidige capaciteit realiseren.Maximaal gebruik maken van het beschikbare vermogen?
Scroll for more
Veelgestelde vragen over netcongestie en maatschappelijk prioriteren
Maatschappelijk prioriteren betekent dat beschikbare netcapaciteit voorrang krijgt voor projecten met een groot maatschappelijk belang, zoals woningbouw, ziekenhuizen en duurzame energievoorzieningen.
Door netcongestie is er onvoldoende capaciteit op het elektriciteitsnet. Omdat niet iedereen tegelijk geholpen kan worden, kiezen netbeheerders ervoor om projecten met de grootste maatschappelijke impact voorrang te geven.
Voor veel bedrijven betekent dit dat het verkrijgen van een zwaardere netaansluiting niet meer vanzelfsprekend is. Bedrijfsuitbreidingen en elektrificatieprojecten krijgen vaak lagere prioriteit dan maatschappelijke voorzieningen.
In veel gevallen wordt dit lastiger en duurt het langer. Wachttijden kunnen oplopen tot meerdere jaren en in sommige regio’s is uitbreiding voorlopig helemaal niet mogelijk.
Het belangrijkste alternatief is slimmer omgaan met het beschikbaar vermogen binnen de bestaande netaansluiting. Dit kan met technieken zoals energie management systemen (EMS) met load balancing, peak shaving en eventueel energieopslag
