Een betrouwbaar gasdetectiesysteem is essentieel voor de veiligheid in een stookruimte of ketelhuis. Maar wat als andere elektrische apparatuur de werking van die gasdetectie verstoort? Een PV-omvormer in dezelfde ruimte kan elektromagnetische storing veroorzaken. Daarom verdient EMC extra aandacht bij het ontwerpen en installeren van vaste gasdetectie in stookruimtes.
Een omvormer voor zonnepanelen in een ketelhuis is tegenwoordig geen uitzonderlijke situatie. Een installateur van vaste gasdetectie moet daar altijd rekening mee houden. PV-omvormers kunnen elektromagnetische emissies produceren die onder bepaalde omstandigheden andere elektronische apparatuur beïnvloeden. In het geval van een gasdetectiesysteem kan dat bijvoorbeeld leiden tot storingsmeldingen, onbetrouwbare signalen of valse alarmen.
Een PV-omvormer zet gelijkspanning van zonnepanelen om in wisselspanning voor gebruik in de elektrische installatie. Daarvoor wordt gebruikgemaakt van snel schakelende vermogenselektronica. Bij dit schakelproces ontstaan ongewenste hoogfrequente signalen. Normaal gesproken worden deze emissies door filtering en een goed ontwerp voldoende onderdrukt. Maar wanneer dat onvoldoende gebeurt, kunnen signalen via de behuizing of aangesloten bekabeling naar buiten treden.
Ook de DC-bekabeling tussen zonnepanelen en omvormer speelt daarbij een rol. Kabels kunnen hoogfrequente signalen geleiden en onder bepaalde omstandigheden zelfs als versterkende antenne fungeren. Dat dit in de praktijk voorkomt, blijkt ook uit onderzoek van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). De RDI concludeerde dat zowel eigenschappen van omvormers als de manier waarop een PV-installatie wordt aangelegd invloed kunnen hebben op het ontstaan van radiostoring.
EMC staat voor elektromagnetische compatibiliteit. Elektrische en elektronische apparatuur moet enerzijds zo weinig mogelijk elektromagnetische storing veroorzaken en anderzijds voldoende bestand zijn tegen storing uit de omgeving. Dat is ook relevant voor vaste gasdetectie.
Een gasdetectiesysteem bestaat namelijk niet alleen uit een gasdetector. Sensoren, bekabeling, voedingen, regelapparatuur en een centrale controller vormen samen één systeem. Meetsignalen moeten betrouwbaar van de detector naar de centrale worden overgebracht. Wanneer elektromagnetische storing zich op deze bekabeling koppelt, kan de signaaloverdracht worden beïnvloed.
Mogelijke gevolgen zijn:
In het uiterste geval onvoldoende betrouwbare werking van het gasdetectiesysteem. Maar juist bij vaste gasdetectie in een ketelhuis wil je iedere twijfel over de werking van het veiligheidssysteem voorkomen.
Omvormers moeten voldoen aan geldende eisen voor elektromagnetische compatibiliteit. Toch betekent dit niet automatisch dat iedere complete PV-installatie in iedere situatie storingsvrij functioneert. De uiteindelijke EMC-prestaties worden namelijk mede bepaald door de installatie. Denk bijvoorbeeld aan:
Een omvormer die als afzonderlijk apparaat netjes aan de eisen voldoet, kan daardoor onderdeel worden van een installatie die alsnog voor EMC-problemen zorgt.
Bij het ontwerpen van gasdetectie voor een stookruimte of ketelhuis wordt meestal eerst gekeken naar de gasrisico's. Denk bijvoorbeeld aan de detectie van methaan (CH₄) bij een aardgasinstallatie of koolmonoxide (CO) als gevolg van onvolledige verbranding. Dat blijft vanzelfsprekend de basis.
Maar ook de elektromagnetische omgeving verdient aandacht. Zeker wanneer in dezelfde technische ruimte vermogenselektronica aanwezig is, zoals:
Een gasdetectiesysteem moet niet alleen het juiste gas op de juiste plaats meten, maar als compleet systeem ook betrouwbaar blijven functioneren.
EMC-problemen zijn sterk afhankelijk van de specifieke installatie. Toch zijn er bij het ontwerp en de aanleg een aantal aandachtspunten.
1. Inventariseer mogelijke storingsbronnen
Controleer vóór installatie van het gasdetectiesysteem welke elektrische apparatuur in de stookruimte aanwezig is.
2. Let op de kabelrouting
Voorkom waar mogelijk dat signaalkabels van gasdetectie langdurig parallel lopen aan voedings-, motor- of PV-kabels die elektromagnetische storing kunnen overdragen.
3. Besteed aandacht aan aarding en afscherming
Een correcte installatie van aarding, vereffening en eventuele kabelafscherming helpt om de gevoeligheid voor elektromagnetische storing te beperken.
4. Onderzoek de bron van de storing
Wordt een storing veroorzaakt door een PV-installatie, dan kan het nodig zijn om maatregelen bij de bron te nemen. Denk aan aangepaste kabelrouting of het toepassen van geschikte ferrietmaterialen. Wanneer deze maatregelen niet werken, is het vervangen van de omvormer een oplossing.
5. Test de complete installatie
Controleer bij inbedrijfstelling niet alleen of de gasdetector reageert op het testgas, maar ook of het totale gasdetectiesysteem stabiel blijft functioneren wanneer andere installaties in bedrijf zijn.
Hangt er een PV-omvormer of ander mogelijk storende elektronica in het ketelhuis? Neem deze dan mee bij het ontwerp, de installatie en de inbedrijfstelling van de vaste gasdetectie. Zo verklein je het risico dat elektromagnetische storing de betrouwbaarheid van het systeem beïnvloedt.
Meer over elektromagnetische velden en de invloed op de betrouwbaarheid van gasdetectie lees je in dit blog.
Energie & Industrie
Ontdek welke gevaarlijke gassen bij lithiumbatterijen kunnen vrijkomen, waarom vroege detectie cruciaal is en wanneer gasdetectie verplicht is.
Energie & Industrie
LEL is de onderste explosiegrens van een brandbaar gas. Lees wat de LEL-waarde betekent en hoe vaste LEL gasdetectie een ruimte continu bewaakt.
Energie & Industrie
Ontdek hoe gasdetectie een thermal runaway bij lithium-ion batterijen vroeg kan signaleren.
